• Nefes darlığı: Özellikle efor sırasında artar.
• Çarpıntı: Kapak hastalıkları ritim bozukluklarına neden olabilir.
• Göğüs ağrısı: Kapak bozuklukları kalbi zorladığı için hissedilebilir.
• Bacaklarda şişlik ve yorgunluk: Kalp yetmezliği geliştiğinde ortaya çıkar.
• Ateşli boğaz enfeksiyonlarından sonra eklem ağrıları ve şişlik: Akut romatizmal ateş döneminde görülür.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Tedavi edilmeyen veya yarım bırakılan boğaz enfeksiyonları
• Tekrarlayan streptokok enfeksiyonları
• Çocuklukta düşük sosyoekonomik şartlar (yetersiz tedaviye ulaşım)
• Ailede romatizmal ateş öyküsü

Acil Belirtiler

• Şiddetli nefes darlığı
• Göğüs ağrısı ile birlikte bayılma
• Bacaklarda aşırı şişlik
• Hızlı başlayan çarpıntı

Bu bulgular varsa acilen hastaneye başvurulmalıdır.

Tanı Yöntemleri

• Fizik muayene: Doktor stetoskopla tipik üfürüm sesleri duyar.
• Ekokardiyografi: Kapaklardaki darlık veya kaçakları net olarak gösterir.
• Kan testleri: Streptokok enfeksiyonunu gösteren ASO (antistreptolizin O) değeri yüksek bulunabilir.
• EKG: Ritim bozukluklarını saptamak için yapılır.
• Akciğer filmi: Kalp büyümesi ve akciğerde sıvı birikimi olup olmadığına bakılır.

Tedavi

1. Akut romatizmal ateş döneminde:

• Antibiyotiklerle enfeksiyon tedavi edilir.
• Kortizon ve antiinflamatuar ilaçlarla bağışıklık yanıtı baskılanır.

2. Kalıcı kapak hasarında:

• Kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan ilaçlar (idrar söktürücüler, tansiyon düşürücüler) verilir.
• Ritim bozukluğu varsa ilaç tedavisi veya girişimsel tedavi uygulanır.
• Kan sulandırıcı ilaçlar, pıhtı riskini azaltmak için kullanılabilir.

3. Girişimsel ve cerrahi tedaviler:

• Kapak tamiri: Hasarlı kapak onarılabilir.
• Kapak değişimi: Kapak çok bozulmuşsa mekanik veya biyolojik protez kapak takılır.

Hastanede Süreç

Hastaneye yatırılan romatizmal kalp hastalarında öncelikle enfeksiyon kontrol altına alınır. Akut dönemde antibiyotik tedavisi başlatılır. İleri evre kapak hastalığı olanlarda cerrahi planlama yapılır. Ameliyat sonrası birkaç gün yoğun bakım, ardından normal serviste takip gerekir.

Taburculuk ve Evde Bakım

• Antibiyotik profilaksisi çok önemlidir. Boğaz enfeksiyonu riskine karşı uzun süreli koruma yapılır (bazen yıllarca, iğne şeklinde).
• İlaçlar düzenli kullanılmalıdır.
• Düzenli kontrolle kapak fonksiyonları takip edilmelidir.
• Kapak protezi olan hastalarda kan sulandırıcı ilaçlar ömür boyu kullanılabilir.

Takip ve Kontrol

• İlk yıllarda daha sık, daha sonra 6 ayda bir ekokardiyografi yapılır.
• Kapak protezi olanlarda INR testleri ile kanın pıhtılaşma değeri düzenli takip edilir.
• Enfeksiyonlardan korunmak için grip ve zatürre aşıları yapılmalıdır.

Prognoz

Romatizmal kalp hastalığının seyri, kapak hasarının derecesine bağlıdır. Hafif hasarlarda ilaçlarla uzun süre sağlıklı bir yaşam sürdürülebilir. İleri kapak hastalığı olanlarda ameliyat sonrası yaşam kalitesi artar. Ancak tedavi edilmezse kalp yetmezliği ve ölüm riski yüksektir.

Sık Sorulan Sorular

Romatizmal kalp hastalığı sadece çocuklarda mı olur?
Hayır. Enfeksiyon çocuklukta geçirilir ama kapak hasarı yıllar içinde ilerleyerek yetişkinlikte ortaya çıkar.

Antibiyotik kullanmak bu hastalığı önler mi?
Evet. Boğaz enfeksiyonu erken dönemde doğru antibiyotikle tedavi edilirse romatizmal kalp hastalığı gelişmez.

Kapak protezi takılan hasta normal yaşam sürebilir mi?
Evet. Düzenli kontroller ve ilaçlarla hastalar normal hayatlarına devam edebilir.

Romatizmal kalp hastalığı genetik midir?
Hayır, genetik değildir. Ama enfeksiyona verilen bağışıklık yanıtı kişiden kişiye değişir.

Hastalığı önlemek mümkün mü?
Evet. Boğaz enfeksiyonları ciddiye alınmalı, antibiyotik tedavisi aksatılmamalı ve doktor kontrolü bırakılmamalıdır.