Belirtiler

Hipertansiyon genellikle belirti vermez. Bu nedenle düzenli ölçüm yapılmadan fark edilmez. Bazı kişilerde görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Baş ağrısı, özellikle ense kökünde
• Baş dönmesi ve kulak çınlaması
• Görme bulanıklığı
• Burun kanaması
• Çarpıntı
• Halsizlik

Ancak şunu unutmamak gerekir: Bu şikâyetler olsa da olmasa da yüksek tansiyon zarar vermeye devam eder.

Nedenleri

Hipertansiyonun kesin nedeni çoğu zaman bilinmez. Bu tür vakalara “primer hipertansiyon” denir. Bazı kişilerde ise altta yatan bir sebep vardır, bu “sekonder hipertansiyon” olarak adlandırılır.

Risk faktörleri şunlardır:

• Genetik yatkınlık (ailede hipertansiyon öyküsü)
• İleri yaş
• Fazla tuz tüketimi
• Obezite ve karın bölgesi yağlanması
• Hareketsiz yaşam
• Sigara ve alkol
• Stres
• Böbrek hastalıkları, tiroid hastalıkları, böbreküstü bezi tümörleri (sekonder nedenler)

Acil Belirtiler

Aşağıdaki belirtiler varsa hipertansif kriz düşünülür ve acil müdahale gerekir:

• Çok şiddetli baş ağrısı
• Görmede ani bozulma
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı
• Felç belirtileri (yüzde kayma, konuşma bozukluğu, kol-bacakta güçsüzlük)
• Burun kanaması ile birlikte çok yüksek tansiyon değerleri

Bu tablo beyin kanaması, kalp krizi, felç ve böbrek yetmezliği gibi hayati sonuçlara yol açabilir.

Tanı Yöntemleri

• Kan basıncı ölçümü: Hipertansiyon tanısı koymak için farklı günlerde, farklı zamanlarda en az iki kez yüksek değer ölçülmelidir.
• 24 saatlik tansiyon holteri: Gün boyu tansiyon değerlerini kaydeder, beyaz önlük hipertansiyonunu ayırır.
• Kan testleri: Böbrek fonksiyonları, kan şekeri, kolesterol düzeyleri kontrol edilir.
• İdrar testi: Böbrek hasarı olup olmadığına bakılır.
• EKG ve EKO: Kalp duvarında kalınlaşma, ritim bozukluğu var mı araştırılır.
• Göz dibi muayenesi: Yüksek tansiyon göz damarlarını da etkilediğinden, göz doktoru tarafından kontrol edilir.

Tedavi

Hipertansiyon tedavisinde amaç, tansiyonu normal sınırlara çekmek ve organ hasarını önlemektir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri:

• Yemeklerde tuzu ciddi şekilde azaltmak (günde 5 gramın altında)
• Fazla kilolardan kurtulmak
• Haftada en az 5 gün, 30 dakika yürüyüş veya egzersiz yapmak
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Sebze, meyve, tam tahıllar ve balık ağırlıklı beslenmek
• Stresi azaltmak ve yeterli uyku uyumak

İlaç Tedavisi:

• Tansiyonu düşüren farklı gruplarda ilaçlar vardır: idrar söktürücüler, ACE inhibitörleri, ARB’ler, kalsiyum kanal blokerleri, beta blokerler.
• Hangi ilaç veya ilaç kombinasyonunun kullanılacağı kişiye göre belirlenir.
• Çoğu hastada birden fazla ilaç gerekebilir.

Hastanede Süreç

Hipertansif krizle başvuran hastalar genellikle hastaneye yatırılır. Burada damar yoluyla hızlı etki eden ilaçlarla tansiyon kontrol altına alınır. Organ hasarı araştırılır (beyin kanaması, kalp krizi, böbrek yetmezliği gibi). Durum toparlandıktan sonra ağızdan ilaçlarla tedaviye devam edilir.

Taburculuk ve Evde Bakım

• Evde tansiyon ölçer cihaz bulundurulmalı ve düzenli ölçüm yapılmalıdır.
• Ölçümler bir deftere kaydedilmeli, kontrole gidildiğinde doktora gösterilmelidir.
• İlaçlar asla aksatılmamalıdır. “Kendimi iyi hissediyorum” diyerek ilaç bırakmak çok tehlikelidir.
• Tuzsuz ve sağlıklı beslenme, egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma şarttır.

Takip ve Kontrol

İlk tanı sonrası doktor kontrolleri sık yapılır. Tansiyon dengelenince kontrol aralıkları uzar. Ancak ömür boyu düzenli takip gerekir.

Prognoz

Hipertansiyon tedavi edilmezse yıllar içinde kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği ve görme kaybı riskini çok artırır. Ama doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle bu riskler büyük ölçüde azaltılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Hipertansiyon tamamen geçer mi?
Çoğu zaman ömür boyu süren bir durumdur. Ancak kilo verilmesi, tuzun kısıtlanması ve yaşam tarzı değişiklikleri ile ilaç ihtiyacı azalabilir.

İlaçları bırakırsam ne olur?
Tansiyon tekrar yükselir ve kalıcı organ hasarı riski çok artar.

Tuz hiç kullanmayacak mıyım?
Hayır, tamamen tuzsuz değil ama çok ciddi kısıtlama gerekir. İşlenmiş gıdalar da gizli tuz içerir.

Egzersiz yapabilir miyim?
Evet, hatta egzersiz tedavinin önemli bir parçasıdır. Yürüyüş en çok önerilen egzersizdir.

Önleme

• Düzenli tansiyon ölçümü
• Sağlıklı beslenme
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Düzenli egzersiz
• Stres yönetimi